Dans nedir?

Hem bir sanat kolu, hem de toplum hayatının bir eğlence vasıtasıdır. Dans, tarih öncesi çağlardan beri vardır. İlkel insanlar dansı biliyor, çeşitli vesilelerle dans ediyorlardı. Bugün, mağara duvarlarına çizilmiş resimlerden bunu anlıyoruz. Hatta arkeologlar, bu resimler üzerindeki incelemelerine dayanarak, insanların daha konuşmaya başlamadan önce dans ettiğini iddia etmektedir. Gerçekten eski insanlar birçok duygularını dansla ifade ediyordu. Bereketli bir avdan sonra zıplayıp sıçrayarak memnunluklarını belirtiyor, savaşa gidecekleri zaman, savaşta başarı kazandıkları zaman, doğumda, ölüm de duygularını vücut hareketleriyle ifade ediyorlardı. İşte bugüne kadar gelen dansın başlangıç noktası, ilkel insanların duygularını ifade İçin yaptıkları bu hareketlerdir.

Topluluklar yavaş yavaş geliştikçe, dans şekillerinde değişiklik olduğu gibi, dansın maksatları, da değişmiş, zamanla sanat halini almıştır. Bundan başka toplum tabakalarında sınıf farkının olması, özel dans çeşitlerinin de doğmasına yol açmıştır. Halk tabakalarının dansı «halk oyunları» (folklor dansı), yüksek tabakanın, şehirlilerin dansları da «salon dansları şeklinde gelişmiştir. Bale ise, dansın sanat haline gelmiş şeklidir. Salon dansları önce Avrupa ülkelerinde başladı. Önceleri sadece asiller arasında erkek ve kadın karşılıklı oynayarak dans ediliyordu. Rönesans'tan sonra geniş halk tabakalarına yayıldı.

Bugünün klasik salon dansları olan vals, polka, mazurka, kadril gibi danslar 18. ve 19. yüzyıllarda doğdu. 20. yüzyılın başlarında ise tango, foxtrot, charleston, rumba gibi danslar icat edildi. 20. yüzyılın İkinci yarısında ise dans çeşitleri hızla artmaya, çok hareketli yeni yeni danslar icat edilmeye başlandı. Swing/ jitterbug, rock'ın roll, ! mambo bu dansların başlıcalarıdır. Günümüzdeki salon danslarında artık özel kaideler aranmamakta, çiftler müziğin ahengine ayak uydurarak dans etmektedir. Bu yeni dansların başlıcaları şunlardır: Twİst, madison, surf, locomotion, shake ve monkey. Türk dansları: Dini, klasik ve halk dansları olmak üzere üç çeşit gösterir.

dans

Dini danslar tekkelerde gelişmiştir. Mevleviler'in «sema» sı bunun ilk akla gelen örneğidir. Daha çok şehirlerde gelişen klasik danslar ise, klasik Türk musikisinin özel havalarıyla oynanır. Başlıcaları köçekçe, tavşanca ve çiftetelli'dir. Halk dansları daha çok Anadolu'da gelişmiş ve yerli özelliklerini zamanımıza kadar muhafaza etmiş danslardır. Başlıca halk danslarımız: Zeybek, bar, kasık oyunu, halay, sirto, horon, hora ve longa'dır. Zeybek, batı Anadolu'nun erkeklik ifade eden ünlü oyunudur. Bar, doğu Anadolu'da oynanır. Halay, Sivas ve Erzurum çevrelerinde oynanan bir çeşit bardır. Sirto ve hora Rumlar'dan bize geçmiş oyunlardır.

Longa da Rumenler'den geçmiştir. Horon doğu Karadeniz'de oynanır. Kaşık oyunu ise Orta Anadolu'da yaygın bir oyundur. Günümüzde halk dansları, çeşitli gösteriler halinde büyük şehirlerde de yaşatılmaktadır. Ancak* bunları belli ekipler oynamaktadır. Salon dansları ise artık herkesin bilmesi, oynaması gereken oyunlardır ve özel kuralları vardır. Bu kuralların başında bilhassa erkeğin dans bilmesi gelir. Dans bilmeden dansa kalkan kimse hem kendisini, hem de eşini müşkül durumda bırakır. Erkek, dansa kaldıracağı kızın büyüğünden izin istemelidir. Bu da ancak tanıdık kimseler arasında olur. Bir erkek hiç tanımadığı bir kızı dansa kaldırmamalıdır.

Dans pistine giderken erkek, kızın koluna girmez, kız önde yürür. Dans sırasında, eşine sıkı sıkıya yapışmak görgü kuralına aykırıdır. Dans ederken fazla konuşulmaz, başkalarının dikkatini çekecek hareketler yapılmaz. Danstan sonra da erkek, kızı yine koluna girmeden yerine götürür ve teşekkür eder. Günümüzün salon danslarında erkek «kavalye», eşi de «dam» diye anılır. Günümüzün bazı dansları dışında bütün danslarda başlangıç durumu hemen hemen aynıdır. Damla - kavalye yüzleri birbirine çevrilmiş olarak karşılıklı dansa başlarlar. Özellikle klasik salon danslarında her şeyden çok hareketlerin zarif ve yumuşak olmasını gözetmek gerekir.

Dansın tarihi ve ortaya çıkış hikayesi

İnsanoğluyla aynı yaşta olan dansı tek bir ülkeye ya da topluluğa uyarlamak doğru olmayacaktır. Zira o tüm dünyanın kendini ifade edebildiği en önemli iletişim aracıdır. İnsanlar dans ederek yıllar boyu yaşadıklarını anlatabilmişlerdir. Bu duygu kimi zaman aşk, kimi zaman yoksulluk, kimi zaman dışlanmışlık kimi zaman ise çaresizlik olmuştur. Anlatılan her duygu güçlü bir müzikle birleşmiştir ve dünyanın belki de en etkili sanat dallarından biri olarak kabul edilmiştir. Tüm bu özellikleriyle dansın kendinden sonraki tüm sanatların öncüsü olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Baleden tangoya, valsten salsaya kadar her bir dans türü bir ülkenin, insanlığın yaşamından kesitler sunmaya hazırdır.

Türkiye’de dansın gelişimi

Yüzyıllar boyu dünyada etkisini gösteren dans, Türklerde de özel bir ilgiyle kabul edilmiştir. Türklerde danstarihini incelemek için Osmanlı dönemine doğru gitmek yeterlidir. Sarayda raks eden cariyeler yani harem kızları tüm hünerlerini göstererek raks etmişlerdir. İlk okul ise Osmanlı Musiki ve Raks Cemiyetidir. Ancak daha sonra kadın ve erkeklerin birlikte yapması uygun görülmediği için okul kapatılmıştır. Türkiye’de gelişimi daha çok kurtuluş savaşından sonra gerçekleşmeye başlamıştır. Mustafa Kemal Atatürk, bu sanata özel önem vermiş, dönemin popüler türlerini ülkemizde yaygınlaşması için çalışmalar yapmıştır.

Zeybek, horon gibi halk oyunları da bu kültürün önemli bir bölümünü oluşturmuştur. Milli geleneklerimiz dansla yaygınlaşmış, diğer ülkeler tarafından bilinmesi sağlanmıştır. Atatürk, Selim Sırrı Tarcan’dan “Milli hususlarımızı gösteren bir tür dizayn ederek” günlük kostümlerle dans etmesini istemiş; Tarcan’da, buna karşılık ünlü “Sarı Zeybek” ve “Tarcan Zeybeği” danslarını yaratmıştır. Selim Sırrı, Paris’te 1924’te Olimpiyat Oyunları’nda zeybek oynamıştır. Ardından bu dansın formunu Atatürk’ün istediği şekle de getirip Mualla Hanım ile birlikte icra etti. Amaç, kadınların erkeklerle aynı anda beraber zeybek oynayabilir olmalarını sağlamaktı.

Tango

Tango, Arjantin topraklarında doğmuş ve kısa süre içerisinde tüm dünyayı etkisine almış bir dans türüdür. Ortaya çıkış hikayesi ise bilinenin aksine sınıf farklılıklarına dayanmaktadır. Göçün olumsuz koşullarından etkilenen kişiler, yaşadıkları zorlukları, hayal kırıklıklarını ve aşkını bu müzikle anlatmaya başlamışlar ve özel figürlerle duygularını ortaya koymuşlardır. Tango dansı, tutkunun, aşkın ve ihtirasın temsilcisidir. Üç duygu bu dansta bir araya gelirken aynı zamanda insanların ne kadar yalnız olduğuna da işaret etmiştir. Tango müziğini dinledikçe insanlar yalnızlıklarını unutmaya başlamış ve hüzünlerini bir kenara bırakmışlardır.

dans

Artık Arjantin topraklarında bu adımların sesleri duyulmaya başlamıştır. Tango nedir? Sorusundan ziyade daha çok “Tango nasıl bir danstır?” üzerinde yoğunlaşmak gerekir. Çünkü o bilinen diğer danslardan oldukça farklıdır ve müziğinde, duruşunda ve bakışlarında bile bu etki görülmektedir. Tango güçlü, vurucu ve etkileyici bir danstır. Müziğinin hakim havası ile de birleşince izleyenleri hemen etkisi altına almayı başarır. Yakın temas bu türde esastır ve hareketlerde sınırlama yoktur. Zira o özgürlüğün temsilcisidir. Zaman içerisinde farklı türleri ortaya çıkmıştır. Her tarzın kendine ait figürleri ve özellikleri vardır. Bu sayede tüm dünyanın gözü bu dans üzerine çevrilmiştir ve popülaritesi günden güne artmıştır.

Salsa

Salsa, Latin danslarının en hareketlisi, ateşlisi ve eğlencelisidir. Bu özelliklerinden olsa gerek tüm dünyayı etkisi altına almayı başarmıştır. Müziklerindeki ritim ve figürlerindeki eğlence onu diğer türlerden ayırmaya yetmiştir. Doğduğu topraklar ise Afrika’dır. Kimlerin bulduğu ise hala tartışma olarak devam etmektedir.

dans

Salsa dansının öğrenim sürecinin temelinivücut, el, kol ve kafa hareketleri oluşturmaktadır. Tüm duygular bu figürlerle anlatılırken müziklerle de etkili bir gösteri gerçekleştirilmektedir. Adım adım ilerlenen aşamaların her biri ayrı bir keyiftir ve öğrendikçe profesyonelliğe doğru gidilmektedir.

Oryantal

İslamiyet öncesinde doğmuş bilinen en eski danslardan biridir. Hareketlerinde Ortadoğu’nun tüm kıvraklığı görülür. Asıl anlamı ise antik uygarlıklarda doğurganlığı ve bereketi sembolize etmesidir. Oryantal dansında temel olan el – kol pozisyonları ve temel kalça hareketleridir. Diğer figürlerde ise titreme stilleri, göğüs hareketleri, göbek figürleri yer alır.

dans

Dönüşler ise oldukça asil ve etkileticidir. Bu dansı daha etkileyici hale getiren ise kuşkusuz görkemli aksesuarlardır. Kemerler, ziller, başa takılan örtüler ve çok daha fazlası bu dansı güzel güzel kılmaya yetecektir. Bu durumun farkında olan dansçılar ise koreografilerini belli aksesuarla zenginleştirmeyi ihmal etmiyor ve büyüleyici bir gösteriye imzalarını atıyor.

Samba

Brezilya'nın en meşhur danslarından biri olan olan Samba'nın çok farklı stilleri bulunuyor. Bunların en önde gelenleri  Samba De Pe, Samba De Gafiera ve Samba De Pagode'dir. Samba De Pe, Brezilya'nın dünyaca ünlü karnavallarında icra edilen, dansçıların tek başına, solo olarak icra ettikleri bir samba türüdür. Hızlı ya da yavaş, Bossa Nova, Samba De Gafiera, Samba De Pagode ve diğer samba müzikleri eşliğinde  partnere gerek olmadan yapılır.

dans

Samba De Gafiera'nın ise diğer bir adı Brezilya tangosudur. Eşli olarak yapılan bu samba stili, diğerlerine göre çok daha sofistike bir danstır. Samba De Pagode, De Gafiera gibi eşli olarak icra edilir ancak bu stilde farklı adımlar ve akrobatik hareketler ön plana çıkar. Bu üç samba disiplinin yanı sıra Forro adı verilen Brezilya folk dansı da çok yaygındır. Yine eşli olarak dans edilen bu forma eğlenceli ve neşeli müzikler eşlik eder. Nerede olursanız olun, samba müziğini duyduğunuz anda, partnersiz de olsa dilediğiniz gibi dans edebileceğiniz samba solo ile dans keyfinin ve özgürlüğünün tadını çıkarın.

Rumba

İspanyol ve Afrika kökenli bir dans türü olarak dikkat çekenRumba’nın doğuş hikayesi 16’ncı yüzyıla dayanmaktadır. Afrika’daki köleler aracılığıyla Küba’ya taşınan bu dans, zaman içerisinde gelişti ve 1930’lu yıllara gelindiğinde ayrı bir üne kavuştu. Altunizade rumba kursu ile herkes romantik ve etkileyici bir dansın temellerini öğrenmeye başlıyor. Ardından benzersiz bir koreografiler hazırlanıyor.

dans

Rumba dansının en özel yanı kalp atışlarını andıran ritimleridir. Bu yavaş ritim kişilerin çekici yanlarını ortaya koyarken kadınların kalça hareketleri ön plana çıkar. Figürlerin geneli değerlendirildiği zaman ise rumba için aşkın dansı demek yanlış olmayacaktır.

Vals

Günümüzde Viyana ve Modern olmak üzere 2 farklı çeşidi vardır. Her birinin de öne çıkan farklı özellikleri ve figürleri vardır.

dans

Viyana valsi: Vals dansının modern ve viyana olmak üzere iki farklı çeşidi vardır. Viyana, yaklaşık 400 yıl kadar önce Avrupa’da doğmuştur ve herkesi etkisi altına almıştır. Adımlar hızlıdır ve kayar gibi atılır. Dönüşler ise oldukça belirgindir. Viyana, aynı zamanda yarışma dansı olarak kabul edilmektedir.

Modern vals: Temposu Viyana’ya göre çok daha yavaş olan modern vals, farklı çeşitlere sahiptir. Onu etkileyici kılansa romantik bir yapıya sahip olmasıdır.

Sözlükte "dans" ne demek?

1. müzik temposuna uyularak yapılan ve estetik değer taşıyan düzenli vücut devinimleri, raks.

Cümle içinde kullanımı

Herkesin içinde dans öğrenmem şık olur.
- P. Safa

Dans kelimesinin ingilizcesi

adv. aboard (ship, train, plane, etc.)
prep. in, within, during, inside, into, on, along
n. dance, rhythmic movement accompanied by music
Köken: Fransızca